Onze buitenlandse arbeidskrachten


In 1961, dus 30 jaar geleden, kwamen de eerste Italiaanse gastarbeiders de poort van bedrijf Ede binnen. In Arnhem, op de voormalige fabriek FS, was dat een vijftal jaren eerder het geval. De behoefte aan arbeidskrachten in de Gelderse bedrijven was aan het groeien. Ede was reeds eerder met een deel van de productiewerkzaamheden naar Drente gegaan, maar dat bleek niet voldoende. Met name de spinnerij, chemisch bedrijf en de persbleek konden goede krachten hard gebruiken.
De toenmalige AKU liep landelijk met het aantrekken van buitenlandse arbeidskrachten zeker niet voorop. Andere grote industrieën, zoals de Hoogovens en de Staatsmijnen, hadden al een groot aantal Italianen in dienst. In die jaren sprak men van "gastarbeiders", een woord dat heel lang gebruikt werd, maar zo langzamerhand niet meer terecht was.
Veel buitenlanders zijn zo geïntegreerd in de Nederlandse samenleving, dat het woordje "gast" niet meer past. Zijzelf zullen zich zeker niet meer gast voelen, te meer dat het gros soms meer dienstjaren telt dan menig Nederlander in ons bedrijf.

De kwartiermakers

De eerste Italianen kwamen hoofdzakelijk uit Noord-Italië, later ook uit de zuidelijke delen, zoals Sicilië en Sardinië. Zij werden voor de AKU fabrieken aangetrokken door de plaatselijke overheid, samen met de leiding van de AKU fabrieken in Italië. De heer Blokker is voor veel oudere Italianen nog bekend als hoofd personeelszaken van de fabriek Kleefse Waard. Hij vertegenwoordigde in Italië de werving voor de AKU bedrijven in Gelderland. Er was werkloosheid in Italië en menig jonge ongetrouwde Italiaan wilde zijn geluk wel zoeken in Holland. De eerste Arnhemse groepen werden gehuisvest in Arnhem in de Kastanjelaan. Het echtpaar Van Maanen waren de beheerders van de "Casa".



Mevrouw Van Maanen was Italiaanse en was zeker de eerste tijd de centrale moederfiguur voor alle persoonlijke probleempjes van onze jonge groep Italianen. Zij en haar man werden ook mammie en pappie genoemd.
Later werd er verhuisd naar de Pauwstraat en weer later naar de Oude Velperweg. Nog steeds in Arnhem. Ook Ede kreeg zijn tehuizen.

Trio-ijs

Het was leuk om wat oude foto's te bekijken uit de beginjaren. Eén van deze foto's hebben we hierbij afgedrukt. De tweede van links is Mario Langhi, als jaren werkzaam als voorman in de spoelenspinnerij/persbleek. In het midden mevrouw R. van Maanen-Bridda. Zij kwam uit het stadje Belluno, 80 km. van Venetië. Haar broer had in de Steenstraat een ijssalon "Trio" en daar werkte zij voordat ze medebeheerster werd van de Casa.
 

Andere nationaliteiten

In de zeventiger jaren kwamen ook Spanjaarden naar de Nederlandse bedrijven. De industrie in Italië begon zich uit te breiden en veel Italianen gingen huiswaarts. Zij konden werk vinden in eigen land.
De Spanjaarden werden in het Arnhemse ook ondergebracht bij de familie Van Maanen. In Ede werd een groot complex gebouwd aan de Bennekomseweg. Velen zullen zich dat nog wel herinneren. Het is nu volledig afgebroken.
In 1976, na de sluiting van een Akzo fabriek in Deventer, kwamen de eerste Turkse arbeidskrachten ons bedrijf binnen. Het waren er zes. Dit was voor hen in het kader van een afvloeiingsregeling een verplichte overplaatsing.
Toen hier eenmaal Turken werkten, waren dat bij wijze van spreken "de eerste schapen over de dam". Daarna kwamen de eerste Turkse sollicitanten van buiten Akzo. Aanvankelijk alleen Nederlands sprekenden. Al heel gauw ontdekten we dat het aantal Italianen en Spanjaarden dalende was en het aantal Turken begon te stijgen. Een natuurlijke gang, want Italië en Spanje gaven zelf werkgelegenheid aan haar landgenoten.
Natuurlijk zijn er veel meer buitenlandse nationaliteiten in ons bedrijf aanwezig, maar niet in die grootte als van voornoemde groepen.

Waardering

Wij herinneren ons een toespraak van een bedrijfsdirecteur in de zeventiger jaren, waarin hij zei dat, wanneer wij onze buitenlandse arbeidskrachten niet hadden gehad, we zeker niet het resultaat bereikt hadden wat we nu hebben. Sterker nog, waren ze er niet geweest, dan zouden de bedrijven in Gelderland het erg moeilijk gehad hebben en wellicht niet meer hebben bestaan.