Welkom bij de historie van Enka-Ede


Naar grotere garenpakketten


De laatste jaren zijn er in ons bedrijf in de produk­tieapparatuur veel veranderingen en verbeteringen aangebracht. Wat dat betreft gaan we met de tijd mee. Ook nu zitten wij niet stil. In de persbleek zijn grote veranderingen aan het plaats­vinden, waardoor het werk meer ge­mechaniseerd en werkvriendelijker wordt. Maar er gebeurt nog meer. Achter de continuspinnerij een nieuwe kristallisatie en elders in het bedrijf kleine verbeteringen.
Zo overpeinzend vroegen we ons af, is dat nu alleen in deze tijd zo? Neen; bedrijf Ede is altijd bezig geweest met het zoeken naar effi­ciëntere werkwijzen, betere apparatuur, aanpassingen in de proces­gang etc. Eigenlijk al vanaf het begin bleef de leiding van ons be­drijf doorgaan met het zoeken naar verbeteringen en zo hoort het ook.
Eén van de meest ingrijpende ver­anderingen uit de ge­schiedenis van ons bedrijf hebben we voor dit verhaal eruit gelicht, omdat die verandering in alle produktieafdelingen een ingrijpende verandering teweeg bracht en heel veel vernuft en inbreng van een ieder nodig was om het te realiseren. Dat was het zogenaamde 900 grams spinpakket.
Op 22 november 1968 (nu 25 jaar geleden) werd de investering goedgekeurd voor een capaciteitsuitbreiding van het spoelenproduktieproces.

In de zomer van 1970 was het gerealiseerd. Ruim 2 jaar heeft deze grote inspanning geduurd.
Wat betekende dat allemaal voor de produktieafde­lingen?
Het viscosebedrijf moest ruim het dubbele aan viscose maken, van 90 naar 180 ton garenproduktie in de week. Dit ging geleidelijk met bijna dezelfde apparatuur. Toen werd de cellulose nog apart gedrenkt, geperst en gemalen!
In de spoelenspinnerij en twijnerij was kort daarvoor (1964) al een ombouw geweest van de 400 gram naar 600 gram spinspoelen, maar de sprong naar 900 gram spoelen vroeg toch een aan­passing van het spingarnituur op ruim 120 spinmachines. Door het dikker worden van de spin­spoelen met garen vroeg dat ook een aan­passing van garenopbouw op de spoel. Deze ombouw was gebaseerd op een lijvig onderzoeksrapport van de garenverdeling op de spoel door ing. Bert ten Have. De doorlaat­baar­heid van de spoelen was van groot be­lang voor het reinigen van de zure spoelen en dat had weer te maken met de opbouw van het garen­pakket. Alle lijn 1 wagens werden veranderd. De oude zware houten wagens werden tot groot plezier van de spinners ver­anderd in roestvrijstalen wagens die lichter waren in het transport.
"Toen we nog 400 grams (lichte) spoeltjes sponnen", vertelde Arie Sikkema, noemden we het afhalen van de spoelen van de machine onder elkaar het aframmelen. Maar dat werd met de veel zwaardere 900 grams spoelen wel anders. Ook de spinreistijden werden aangepast."Ik herinner me nog" zei Berend Luik "dat de spinreis van de toen­malige draad 44f18 van 24 uur (600 gram) naar 35 uur (900 gram) ging". Moet je je voorstellen: 1½ dag spinnen voor één spinspoel! Maar later werd ook de spinsnelheid ge­leidelijk opgevoerd van ca. 60 me­ter per mi­nuut naar ca. 90 meter per minuut. Maar dat viel buiten het 900 grams projekt. We willen het toch noemen, omdat de spinreistijden geleidelijk korter werden.
Ook de bleekwagens en de droogkanalen werden omgebouwd resp. vergroot en/of vernieuwd. De talloze egelwagens, de lorries in de kanalen. Van het één kwam het ander, toch alles goed doordacht en uitgeprobeerd. In de twijnerij waren de spindels al groter gemaakt, maar het hanteren van de veel zwaardere spoelen door de twijners vroeg aanpassingen aan het hulpmateriaal. Op die manier werd veel onaangenaam werk gereduceerd.
De krimperij werd geheel opnieuw ingericht en er kwam uitbreiding van de droogcapaciteit, in de conerij meer conemachines, uitbreiding van de scheercapaciteit.
Tot slot, veel oudgedienden zullen zich nog wel goed kunnen herinneren wat voor grote inspanning dit voor alle diensten heeft betekend.
Zo overpeinzend in 1993.... Zouden we nog bestaan hebben als dat toen niet allemaal gerealiseerd was??