Welkom bij de historie van Enka-Ede

Het nieuwe logo.

Sedert enige tijd staat boven op het poortgebouw het nieuwe logo van de Akzo Nobel. Met de armen gespreid, toevallig kijkend naar het westen en 's avonds verlicht, staat hij daar als een beschermheer voor de Akzo Nobel locatie Ede.
Moge het zijn dat de toekomst van locatie Ede met het logo op het dak net zo gefundeerd zal zijn als onder de verdwenen naam ENKA. Voor de ouderen onder ons is het moment van verwijderen van de letters ENKA toch met enig weemoed gepasseerd. Vanaf de jaren 1928, na de bouw van het poortgebouw, heeft de naam ENKA boven de poort gestaan. Voor de Edese burgerij was de naam Enka ook een begrip. Dat was het ook voor de naam AKU, die lange jaren met neon-letters bovenop de watertoren heeft gestaan.

Wat is de historie van al die namen?

Toen bedrijf Ede in 1919 tot 1922 werd gebouwd was de officiële naam "Nederlandsche Kunstzijde fabriek". Werkte je toen op de fabriek dan zei men kunstzij of men verkortte de naam tot NK. Spreek je beide letters uit, dan zeg je Enka. Mede door dit woordgebruik is dit de officiële naam geworden (ENKA nv zonder puntjes).

Ook de produktnamen werden meestal zo gevormd dat deze naam daarin terug kwam. Zo maakten wij garen dat Cronenka-Spunenka heette. Ook bedrijven in het buitenland werden vermeld als Amerenka, Italenka, etc. In de zestiger jaren, de bloeitijd van de synthetica, waren er garensoorten die heetten Enkalon, Terlenka en het vezelgaren van de Kleefse Waard, Fibrenka.

In de crisisjaren 1929-1931 waren er meer bedrijven in Europa die viscosegaren maakten. Ook in Nederland. De Hollandse Kunstzijde Industrie (H.K.I.) in Breda, de Nijma in Nijmegen. In Duitsland de Glanzstoff bedrijven. Een behoorlijke concurrentie voor de toenmalige directeur, dr. Hartogs.

25 jaar Enka

Enka wilde met alle geweld overleven. Die mogelijkheid kwam er door samenwerking met H.K.I. en Glanzstoff. Toen kwam de nieuwe naam: Algemene Kunstzijde Unie, afgekort AKU. Toch bleven de verschillende bedrijven haar eigen merk voeren. Voor Enka en H.K.I. waren dat de onderstaande vignetten.

Vervanging logo van AKZO naar AKZO-NOBEL.

In het Enka-vignet waren ingetekend de twee fabrieken Arnhem en Ede met een moerbeiblad en rups. Voor de H.K.I. het vrouwtje aan het spinnewiel. De Nijma in Nijmegen bleef concurrent. Het bedrijf was in het bezit van de textielbaronnen in Twente. In 1969 na de fusie van AKU met KZO kwam de nieuwe naam Akzo. De divisie die zich bezig hield met garens en vezels, heette eerst Enka-Glanzstoff, later alleen Enka. Tot vorig jaar voorjaar (1988) was de naam ENKA boven de poort correct. Toen veranderde de officiële divisienaam in Akzo vezels en polymeren divisie. Het zij zo.

Toch blijft de naam Enka (zo lang het duurt) bestaan. Op de labels van de dozen van de cones en de scheerbomen staat Enka viscosegaren en de sponzen heten nog steeds Enka-sponzen. En wie weet zeggen we wel eens per abuis op de vraag waar we werken: op de Enka.