Er zullen maar weinig medewerkers weten dat in ons bedrijf al weer lang geleden een
totaal andere draad gemaakt werd, namelijk melkwol met de verkoopnaam Enkasa.
Dat gebeurde in het gebouw waar nu de sponzenfabriek is gehuisvest.
Ede startte hiermee in het eerste jaar van de tweede wereldoorlog 11940) en bleef dit
spinnen tot in 1944. Het topjaar was 1942, toen werd 1000 ton melkwol geproduceerd.
Na d, tweede wereldoorlog is de fabriek niet meer opgestart. U begrijpt dat de grondstof
melk is..., vreemd, maar toch koemelk. Hoe zat dat met die grondstof melk?
Voor de dierenwereld heeft de natuur de keratine, een eiwitachtige stof, verkozen om in
de vorm van schubben, veren of haren het gevoelige dierenlichaam te beschutten tegen
koude, hitte en vocht.
Deze keratine, een eiwitachtige stof, was de gedachte van de Italiaan Ferretti, zou dat
niet gebruikt kunnen worden voor het vervaardigen van kunstvezels? Dat lukte hem in
1924. In melk zit o.a. deze stof en die noemt men de caseïne. Dit is de grondstof voor
de melkwol. Voor het maken van 1 kg melkwol had men 1 kg caseïne nodig en dit laatste
werd verkregen uit ca. 33 liter afgeroomde melk. Bij een dagproduktie van 3000 kg
melkwol was 1 00.000 liter ondermelk nodig. Daar moesten toen 12.000 koeien voor een
melkbeurt goed hun best doen. De caseïne werd aangevoerd uit de melkfabriek.
Het proces was als volgt: De ondermelk werd met zuren behandeld, waardoor de caseïne
gestremd werd; na het filteren en drogen had men een vlokkige massa. Na het fijner
maken van de caseïne werd ze in loog opgelost, waardoor een spinoplossing ontstond.
Wij zouden zeggen een soort viscose.
Het spinnen gebeurde op dezelfde wijze als bij viscosegaren. Ook met spindoppen en een
zuur voor de vorming van de elementaire draadjes. Alleen de doppen waren veel groter
met een heleboel gaatjes er in.

Melkwol spinnen.

Op de foto ziet u ook de bundels draadjes uit het bad
komen, recht omhoog. Deze bundels werden samengevoegd tot een kabel en gehakt in
stukken van 6 of 12 cm, afhankelijk van de bestemming.
Het naharden gebeurde in een formaline-oplossing. Na droging ontstond een lichtglanzend
produkt, wat enigszins krulde en heel veel leek op de wol van schapen. Het was goed
bestand tegen zuren en motvrij. Ook kon de vezel goed worden aangeverfd.
Melkwol is dus een kunstmatige wol van dierlijke oorsprong en bezit dezelfde elementaire
samenstelling als natuurwol. Een opmerkelijke eigenschap van melkwol is dat zij nog beter
warmte-isolerend was. De prijs van melkwol was in die jaren aanmerkelijk lager dan
natuurwol.
Zoals reeds eerder gezegd, de naam van dit mooie produkt was Enkasa en de afnemers
waren de kaardgarenspinnerij en voor de kamgarens.