Welkom bij de historie van Enka-Ede

De verkoop van garens aan China.

Vorige maand schreven we in ons historieverhaal over de bedrijfsdirecteuren en op de bij het artikel geplaatste foto stond een groep Chinezen samen met de toenmalige directie.
Waarom dat bezoek van Chinezen?
Wij hebben dat onderzocht. Het was een handelsdelegatie uit China, die zich op de hoogte kwam stellen van de kwaliteit en prijs van onze kunstzijde om eventueel garens te kopen voor China.
Dan praten we over de jaren twintig. China was toen nog een monarchie.
In de jaren twintig waren de verbindingen uitsluitend over zee met een stoomboot. Passagiersvliegtuigen, zoals wij die nu kennen, bestonden toen nog lang niet. De eerste vliegreis van de KLM was naar het voormalig Nederlands Oost-Indië in het begin van de jaren dertig!!
De handelsdelegatie had in ieder geval een verre reis achter de rug. Als tolk fungeerde de heer Jef Last, in die tijd China-kenner bij uitstek en later schrijver van veel reisverhalen. Hij staat op de bijgaande foto, tweede van rechts.

In de beginjaren van de oude Enka fabrieken in Arnhem en Ede verkocht het bedrijf veel garens aan Duitsland. Soms de gehele jaarproduktie. Vooral tijdens de eerste wereldoorlog 1914-1918.
De eerste jaren na die oorlog moest de Enka andere markten zoeken voor de afzet van de garens. Duitsland kocht voorlopig niet meer. Zo werden afzetmarkten gevonden in China, Japan en India. Dat was een totaal nieuw gebied voor de Enka en de communicatie was moeilijker dan de afzetgebieden in Europa.

Ook de schrijfwijze en taalgebruik was volkomen vreemd. Het moet een hoogstandje geweest zijn van de toenmalige afdeling Verkoop. De Enka maakte nog geen cones en scheerbomen. Het garen werd verkocht in strengen en elke doos met strengen werd begeleid met instructies en gebruiksmogelijkheden. Deze instructies waren plaatjes in de mooiste kleuren gedrukt. We hebben ze gezien in kleuren en zijn schitterend. Ze waren bestemd voor de eenvoudige thuiswerkers, die niet konden lezen of schrijven. De opdruk van die plaatjes moest het een en ander duidelijk maken.
Een oud Chinees spreekwoord zegt ook "een plaatje zegt meer dan een praatje".
Die thuiswerkers hadden in hun huis een weefgetouw en zij verwerkten de strengen tot prachtige lappen stof, die later in de mooiste kleuren werden geverfd. Veel van deze stoffen werden verwerkt tot hoofddoeken. Toen erg in de mode in China.
De etiketten waren prachtige blikvangers en hebben jarenlang bekendheid gegeven in China aan de kwaliteitsmogelijkheden van onze garens. Een aantal reproducties hebben wij in een blad van 1960 gevonden en laten wij u zien bij dit verhaal.

De bloeitijd van die periode lag in de jaren 1920 tot 1930. Later ook nog wel, maar het liep geleidelijk terug. De laatste datum dat er nog sprake was van strengenverkoop was in 1938. Er werden toen al hoofdzakelijk cones gemaakt, maar speciaal voor het verre oosten nog strengen.

Ja, en toen liep het naar de beginjaren van de 2e Wereldoorlog en veranderde de wereld in alle geledingen volledig.