De tijden veranderen.

In de beginjaren van ons bedrijf was het moeilijk om aan voldoende meisjes te komen om arbeid te verrichten in de textielafdelingen. We spreken dan over de jaren 1925 tot 1930. Meisjeshanden waren bij uitstek geschikt om met de dunne ragfijne draadjes te werken, die op een haspel tot strengen waren geformeerd. In die tijd en ook later was het heel gewoon dat veel vrouwen in de textielindustrie werkten. Ons bedrijf was geen uitzondering. Bij het doorbladeren van enkele oude stukken vonden wij aantekeningen uit 1927. Op bijgaande foto ziet u het oude parkhotel in Ede zuid.

Toen eigendom van de Enka. Dit hotel was ongeveer 2 minuten lopen vanaf het station Ede-Wageningen. Het is later afgebroken. Op die plaats staat nu (ongeveer) een school. Op initiatief van de R.K. geestelijkheid en de Enka is in dat parkhotel een tehuis geopend voor 44 R.K. meisjes uit Limburg. Het huis stond onder leiding van nonnen. Meisjes vanaf 15 jaar waren daar in het pension. Elke week werkten ze 48 uur in de dagdienst.

In het tehuis was een ijzeren discipline. De meisjes moesten na hun dagtaak ook huishoudelijke werkzaamheden verrichten. Aan ontspanning werd ook gedacht, o.a. lichamelijke en geestelijke ontwikkeling. Van de lichamelijke ontwikkeling, wat het ook moge zijn, lezen wij niets. Wel van de geestelijke verzorging. In het hotel was ook een kapel. We lezen: "Elke week eenmaal een mis met lof in de eigen kapel en op de overige dagen om 07.00 uur de heilige mis in de parochiekerk. 's Morgens en 's avonds elke dag gezamenlijk gebed. Met Pasen, Kerstmis en in de zomer mochten de meisjes een paar dagen naar huis. Het verloop was groot en het pension heeft voor de Limburgse meisjes ook niet lang bestaan. De Enka-directie heeft nog wel geprobeerd het regiem te verzachten, maar dat heeft niet gebaat. De meisjes hadden weinig eigen vrije tijd. Het wandelen gebeurde onder leiding van de nonnen. Hoe goed ook bedoeld, het zijn niet de plezierigste dingen in het leven van die jonge meisjes.

We kunnen ons dit anno 1988 best voorstellen. Een leuke maar serieuze anekdote uit die tijd is het volgende: De bedrijfsdirecteur, de heer Hartogs, als een vaderlijk figuur, vond het niet verstandig om de meisjes en de jongens tegelijk de poort uit te laten gaan. Daarom werd de werktijd van de meisjes een kwartier eerder beëindigd dan die van de jongens. Maar de meisjes bleven wachten. Een poging in omgekeerde richting door de werktijd van de jongens een kwartier eerder te beëindigen dan de meisjes, had evenmin succes. Het beoogde doel werd later wel bereikt door de werktijdverschillen nog groter te maken. Vader Hartogs was tevreden.