De schoorstenen.

Vanuit de verre omtrek is ons bedrijf te herkennen aan zijn twee markante schoorstenen. Met zo'n 80 meter hoog doen ze al jarenlang het werk waarvoor ze zijn gebouwd. De dunne schoorsteen voor de energiecentrale (vroeger kolengestookt) en de dikke schoorsteen voor de afstoot van dampen uit de spinnerij. De "dunne" is de oudste en dateert uit de bouw van de fabriek (1919-1922). De "dikke" werd een aantal jaren later gebouwd.
Op de eerste luchtfoto van ons bedrijf ziet u ook maar één schoorsteen staan. Voor oriëntatie van de foto, de opleidingstoren linksboven en de toren linksonder is later de helft geworden van onze poort.



Onbedreigd en stevig op hun fundamenten hebben ze in de loop der jaren heel wat stormen getrotseerd. Ze zijn niet stuk te krijgen...
Alleen mensenhanden zouden in staat zijn ze af te breken en dat is ook bijna gebeurd.
We gaan terug naar de mei-dagen van 1940. Toen voor Nederland de Tweede Wereldoorlog begon. Zoals we al eerder schreven in dit blad, was er in die tijd de mobilisatie van het Nederlandse leger. Het was de tijd, dat men sprak over de waterlinie en de Snip en Snap Revue op de radio.
In december 1939 werd de toenmalige directeur, de heer Nolet, benaderd door een aantal genie-officieren van het leger, voor het bespreken van passende maatregelen bij oorlogsgevaar. Speciaal ging hun aandacht naar de beide schoorstenen. Zoals we al eerder schreven, zijn deze op verre afstand te zien. In het oorlogsjargon zijn dit markante punten en voor artilleriebeschietingen en troepenbewegingen van groot belang.
Bij directe oorlogsdreiging zouden ze, volgens de officieren, onmiddellijk tegen de vlakte moeten. De schoorstenen moesten worden opgeblazen en zouden tot een cirkel van 300 meter vernielingen aanrichten. Geen leuk bericht. De dreiging tot een oorlog in de decembermaand 1939 viel nogal mee en er gebeurde voorlopig niets. Pas op 16 maart 1940 werden de besprekingen hervat. Er werd gesproken over een alternatief plan. De schoorstenen zouden in 2 à 3 delen worden opgeblazen vanaf 20 meter hoog.

Op 7 mei 1940 wilde de genie beginnen met het aanbrengen van springstoffen. Achteraf gelukkig, was er geen bevelvoerende (verantwoordelijke) officier aanwezig en werd hun de toegang geweigerd. Op 9 mei komt deze officier en de volgende dag zouden ze beginnen. Dan spreken we over 10 mei 1940, de eerste oorlogsdag.
's Morgens begonnen 20 genie-militairen met het boren van gaten op ca. 25 meter hoogte in de dikke schoorsteen. Om half een in de middag waren er al 9 van de 18 gaten klaar.
Toen kwam er bericht uit Arnhem, dat de eerste Duitse troepen de stad hadden bereikt en oprukten naar het westen. De genie-militairen stopten met het boren en gingen weg. De luchtcompressor bleef achter.....
Het heeft inderdaad een haartje gescheeld of beide schoorstenen zouden op 10 mei zijn opgeblazen, zeker wanneer de verantwoordelijke officier op 7 mei aanwezig was geweest. Dan was een druk op de knop voldoende geweest.
Later bij de gevechten op de Grebbeberg werden de schoorstenen beschoten, maar niet geraakt. Wel vielen veel granaten op huizen aan de Bennekomse weg en de Sportlaan.

Men zegt wel eens "als oude bomen konden praten". Lees voor bomen dan schoorstenen.

De schoorsteen in 1999.