Welkom bij de historie van Enka-Ede
De scheerafdeling in de vijftiger jaren.


In 1952 begon bedrijf Ede een deel van het garen te verkopen op scheerbomen. Tot die tijd verkocht Ede alleen maar garen gewikkeld op conische kruisspoelen. Het scheren van garens op bomen gebeurde al direct, toen men in de textielindustrie ging weven en breien op machines.
Waarom is Ede dan zelf gaan scheren als de textielfabrieken dit al deden?
Het scheren op textielfabrieken gebeurde vanaf cones. Die werden op scheerramen gestoken en de draden liepen via een afloopsysteem op een scheerboom. Wanneer bedrijf Ede direct vanaf kruisspoel en wikkel scheert, slaat men één produktiefase over, namelijk het conen. Minder arbeid betekende lagere kosten voor beide partijen waarvan Ede natuurlijk de grootste hap nam.
Aarzelend begon men in een streng bewaakte afdeling een scheerraam met machine op te stellen. Dit gebeurde in een tijd dat er nog veel concurrentie was, dus de buitenwereld mocht voorlopig niets weten. Kennis van het scheren was niet aanwezig in ons bedrijf. Wel werd op kleine sectieboompjes geschoren op het textiellaboratorium.
Onder leiding van de heer Van Nes, speciaal voor dit onderzoek vrijgemaakt, en de heer Wernink, kwam de afdeling van de grond.

scheren in de jaren vijftig.

Er werd toen gewerkt met spoeltjes van 400 gram. De deniers (decitex) waren 40/12, 50/18 en 60/18. Alleen de laatste bestaat nog en heet nu 67/18. De eerste scheerders waren Krijgsman en Van de Brink. U ziet ze beiden op de foto bij het afplakken van een tricotscheerboompje van 4800 meter. Het scheren van de eerste boompjes duurde erg lang. Er kwamen ontzettend veel pluizen en draadbreuken in voor. Wel 10 maal zo veel als nu. Tijdens het scheren stonden beiden voor de machine. De rechter man bij de knoppen, de linker man tuurde onafgebroken op het garenbed en stopte bij een ongerechtigheid. De scheersnelheid lag in de buurt van 80 meter per minuut. Om te zoeken naar de oorzaak van draadpluizen in de procesgang ging de afdeling controle produkt al gauw aan de slag. Dat heeft in die tijd geleid tot een ongelooflijke kwaliteitsverbetering van het garen. Een betere controle dan die van het garen over een zwart fluwelen doek laten lopen is er niet. Het aantal draadbreuken en pluizen daalde met sprongen. Ook de technische voorzieningen werden beter. Een elektrisch relais, nog een idee van de heer Roelofs, toen nog elektricien, voorkwam het kapot stoten van de drukrol. Ook andere verbeteringen kwamen, o.a. betere remmen.
Allengs kwam er een aantal scheerders bij. Namen zijn Verhoeve, Drost, De Jager, Van Brussel. Voor velen nog bekende namen. Toen het goed draaide kregen we veel bezoek van buiten. Toekomstige klanten van de tricotbomen. De eerste orders kwamen binnen. De kwaliteit van het garen was bijzonder goed. Er kwamen twee scheereenheden bij, van dagdienst naar ploegendienst. Er werden voorlieden benoemd en een instructeur.
Niet iedereen mocht zomaar werken in de scheerafdeling. Een kandidaat ging eerst naar de psycholoog. Er zijn in die tijd heel wat scheerders opgeleid. Als instructeurs kwamen er de heren Looyer en Doeleman bij. In 1954 stonden er 14 tricotscheermachines, die in 3-ploegendienst een behoorlijk stuk van het produktiekwantum wegnamen van de conerij. Er kwamen andere types bomen bij, groter en kleiner. Veel bomen gingen naar Australië over zee. Dit garen kreeg iets meer olie om het uitdrogen en deformeren van het garenpakket te voorkomen.


scheren in de jaren negentig.

Veel van het garen werd gebruikt in het dameslingeriebreisel. Door de komst van de nylon raakte Ede veel klanten kwijt. Het bedrijf in Arnhem was inmiddels gestart in 1956 met het scheren van weefvoorbomen en Ede ging hiertoe ook over.
Veel is veranderd en sterk verbeterd. Scheersnelheden konden worden verhoogd vanwege de kwaliteit van garens en machines. 500 meter per minuut is nu heel normaal. Toch blijft het nog steeds een verantwoordelijk stuk werk. Als scheerder sta je op de stoep van de wever.
Afwijkingen in een boom geven direct narigheid bij het weven.

Bedrijf Ede heeft in de vijftiger jaren de markt veroverd door haar goede kwaliteit.